Yatırım yeri tahsisi, uygun yatırım projelerinin kamu taşınmazları üzerinde belirli şartlarla gerçekleştirilmesini sağlayan bir yatırım teşvik unsurudur. Uygulama, yatırımcıya arazinin bedelsiz mülkiyetinin verilmesi anlamına gelmez. Taşınmazın hukuki durumuna ve ilgili usullere göre irtifak hakkı veya kullanma izni gibi yöntemler değerlendirilir.
Yatırımın faaliyet konusu, arazi ihtiyacı, imar durumu ve yatırım teşvik belgesindeki destekler birlikte incelenmelidir. Farabi Danışmanlık, uygunluk değerlendirmesi ve başvuru dosyasının hazırlanmasında yatırım planınızla tahsis sürecinin uyumlu ilerlemesine yardımcı olur.
Yatırım yeri tahsisinin güncel mevzuat dayanağı
9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın 21. maddesi, teşvik belgesi düzenlenmiş yatırımlar için 4706 sayılı Kanunun ek 3. maddesi çerçevesinde yatırım yeri tahsisini düzenler. Süreç, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür. Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esaslar ve ilgili taşınmazın ilan koşulları başvuruda birlikte dikkate alınır.
Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında teşvik belgesi düzenlenen yatırımlar için Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünce belirlenen usullere göre de yatırım yeri tahsisi değerlendirilebilir. Hazine taşınmazına ilişkin başvuru ile OSB parsel tahsisi aynı işlem değildir.
Yatırım yeri tahsisinden kimler yararlanabilir?
Başvuru sahibinin yatırım yeri tahsisi destek unsurunu içeren teşvik belgesi veya mevzuatta kabul edilen ilgili yazıyla yatırımını belgelendirmesi gerekir. Şirketin hukuki durumu, finansman yeterliliği, yatırım konusu, yer ihtiyacı ve ilanda istenen belgeler ayrıca değerlendirilir. Teşvik belgesinde bu desteğin bulunması, belirli bir parselin kesin olarak tahsis edileceği anlamına gelmez.
Toplam yatırım tutarının, idarece belirlenen taşınmaz rayiç değeriyle ilişkisi de önemlidir:
- Tarım, hayvancılık ve eğitim yatırımlarında en az rayiç değer kadar yatırım.
- Turizm yatırımlarında en az rayiç değerin iki katı yatırım.
- Diğer yatırımlarda en az rayiç değerin üç katı yatırım.
Bu karşılaştırma, teşvik sistemindeki asgari sabit yatırım ve sektörel kapasite şartlarının yerine geçmez. Projenin kendi destek koşulları ayrıca sağlanmalıdır. Genel belge süreci için Yatırım Teşvik Belgesi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hangi yatırımlar için tahsis öngörülmez?
9903 sayılı Kararın 21. maddesine göre vergi indirimi öngörülmeyen yatırımlar ile elektrik üretimine yönelik yatırımlara yatırım yeri tahsis edilmez. Diğer kapsam ve istisnalar, ilgili mevzuat ile yatırımın niteliğine göre incelenir. Harcama kalemleriyle başvuru sahibine ilişkin sınırlamalar birbirine karıştırılmamalıdır.
Örneğin arazi veya arsa giderinin yatırıma katkı hesabındaki durumu, yatırımcının tahsis başvurusunda hangi hukuki şartları taşıması gerektiğinden farklı bir konudur. Ön değerlendirmede her iki başlık ayrı kontrol edilir.
Yatırım yeri tahsisi başvurusu nasıl yapılır?
- Projenizi tanımlayın: Üretim veya hizmet konusu, kapasite, kapalı alan, altyapı ve istihdam ihtiyacını belirleyin.
- Taşınmazı inceleyin: Konum, imar, ulaşım, enerji, su, kullanım kısıtları ve yatırımınıza uygunluğu kontrol edin.
- İlanı ve yetkili idareyi doğrulayın: Başvuru adresi, son tarih ve dosya eklerini ilgili Milli Emlak biriminden veya taşınmazın yetkili idaresinden öğrenin.
- Belge ve finansmanı hazırlayın: Teşvik belgesi veya ilgili yazı, şirket belgeleri, yatırım bütçesi ve ilanda istenen mali belgeleri tamamlayın.
- Değerlendirme sürecini takip edin: Aynı taşınmaz için başvuran yatırımcıların projeleri ilgili usullere göre değerlendirilir.
- Tahsis sonrası yükümlülükleri izleyin: İzin, sözleşme, yatırım süresi, kullanım amacı ve istihdam koşullarını takip edin.
Başvuru dosyasında neler bulunmalı?
Kesin belge listesi ilgili ilan ve usullere göre değişir. Hazırlık dosyasında şirketin temsil ve yetkilendirme bilgileri, yatırımın teknik açıklaması, finansman kaynakları, iş planı, istihdam öngörüsü ve taşınmaza duyulan ihtiyacın gerekçesi yer almalıdır. İmar, çevre, ruhsat ve altyapı gereksinimleri de yatırımın uygulanabilirliğini etkiler.
Arazinin büyüklüğü yalnızca bugünkü makine yerleşimine göre belirlenmemelidir. Depolama, sevkiyat, güvenlik mesafeleri ve öngörülen kapasite dikkate alınmalıdır. Buna karşılık ihtiyaçtan fazla alan talebi, projenin gerekçesini zayıflatabilir. Dosyada yatırım büyüklüğü ile arazi talebi arasında açıklanabilir bir ilişki kurulmalıdır.
Tahsis sonrası istihdam ve kullanım yükümlülükleri
Taahhüt edilen yatırımın süresinde gerçekleştirilmesi, taşınmazın tahsis amacına uygun kullanılması ve istihdam şartlarının korunması gerekir. İlgili tahsis usullerinde öngörülen beş yıllık istihdam yükümlülüğü, faaliyete geçiş tarihi ve sözleşme hükümleri üzerinden takip edilmelidir. Belge veya sözleşme koşullarının değişmesi halinde yetkili idareyle gerekli işlemler yapılmalıdır.
Yatırımın başka bir yere taşınması planlanıyorsa hem teşvik belgesi hem de taşınmaza ilişkin hak ve yükümlülükler ayrı değerlendirilir. Yatırım yeri değişikliği ve taşınma rehberimiz bu ayrımı açıklar.
Sık sorulan sorular
Teşvik belgesi alınca arazi otomatik olarak verilir mi?
Hayır. Taşınmazın uygunluğu, ilan koşulları, proje değerlendirmesi ve yetkili idarenin işlemleri ayrıca tamamlanır.
Yatırım yeri tahsisi ücretsiz arsa desteği midir?
Genel olarak bedelsiz mülkiyet devri şeklinde değerlendirilmemelidir. Uygulanan hak türü, bedel ve süre ilgili tahsis mevzuatı ve sözleşmeye göre belirlenir.
OSB içindeki parsel için de aynı başvuru yapılır mı?
OSB parsel tahsisi ile kamu taşınmazı tahsisi farklı usullere tabi olabilir. Doğru başvuru kanalı taşınmazın statüsüne göre belirlenmelidir.
Farabi Danışmanlık ile yer seçimi ve başvuru hazırlığı
Yatırım ili, faaliyet konusu, arazi ihtiyacı ve tahmini bütçenizi paylaşarak bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bölgesel koşullar için Sektörel ve Bölgesel Teşvikler sayfamızdan yararlanabilirsiniz.
Kontrol: 13 Ekim 2026. Kaynaklar: 9903 sayılı Karar, madde 21; Milli Emlak Hazine Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisi El Rehberi. Taşınmaza özel güncel ilan koşulları esas alınır.