Teşvikte Gümrük Vergisi Muafiyeti

Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizat için, ilgili koşullar sağlandığında gümrük vergisi muafiyeti uygulanır. Yeni başvurularda 9903 sayılı Kararın 13. maddesi esas alınır. Eski belgelere ilişkin aşağıda korunan açıklamalar, belgeye esas mevzuat ve geçiş hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Muafiyet kapsamı ve EK-4 istisnası

9903 sayılı Kararın EK-4 listesindeki makine ve teçhizat, gümrük vergisi muafiyeti uygulanmadan ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir. Dolayısıyla ekipmanın yatırım listesinde bulunması, her durumda gümrük vergisinin sıfırlanması anlamına gelmez. Önceki metindeki EK-8 atfı yeni sistemde EK-4 ile karıştırılmamalıdır.

Önceki muafiyet kapsamı, taşıt ve yedek parça açıklamaları

Geçmiş dönem bilgisi: Aşağıdaki önceki açıklamalar yeni başvurular için geçerli koşullar olarak kullanılmamalıdır. Eski belgelerde belgenin dayandığı mevzuat, düzenlenme tarihi ve geçiş hükümleri birlikte kontrol edilmelidir.

Teşvik belgesi gümrük vergisi muafiyeti kapsamındaki yatırım malı makine ve teçhizatın ithali, otomobil ve hafif ticarî araç yatırımlarında yatırım dönemi içerisinde kalmak kaydıyla monte edilmemiş haldeki aksam ve parçaların ithali, gemi ve elli metrenin üzerindeki yat inşa yatırımlarında tekne kabuğu ithali yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı gereğince ödenmesi gereken gümrük vergisinden muaftır.

Teşvik belgesi kapsamında otobüs, çekici (Euro normlarına uygun yeşil motoru haiz olanlar hariç), mobilya, motorbot, kamyon (off-road truck tipi karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar hariç), transmikser, beton santrali, forklift ve beton pompası ithal edilmesi halinde yürürlükteki İthalat Rejimi Kararında öngörülen oranlarda gümrük vergisi tahsil edilir. Ayrıca, makine ve teçhizat bedelinin yüzde beşine kadar yedek parça ve EK-8 de yer alan makine ve teçhizat gümrük vergisi sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir.

Kullanılmış makine ve komple tesis ithalatı

Yeni sistemde kullanılmış komple tesis ithalatı; yerinde ekspertiz, yerli üretim imkânı, teknolojik kazanım ve ihracat katkısı açısından değerlendirilir. Bakanlığın uygun görüşü gerekir. Serbest bölgelerden kullanılmış komple tesis ithaline izin verilmez.

Orta-yüksek ve yüksek teknolojili yatırım konularındaki belgelerde kullanılmış ithal makine temini mümkün olabilir; EK-4'teki makineler için kullanılmış veya yenileştirilmiş temin sınırlaması ayrıca uygulanır. Komple tesis kapsamında ithali uygun görülen EK-4 ekipmanları ise KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti sağlanmadan yatırım tutarına dahil edilebilir. Kullanılmış makine veya komple tesis, vergi indirimi, makine desteği ve faiz veya kâr payı desteğinden yararlanamaz.

Önceki sektörel kullanılmış makine kısıtlamaları

Bakanlık, sektörel kısıtlamaları göz önüne alarak;

İthalat Rejimi Kararı uyarınca ithali mümkün olan kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat (karayolu nakil vasıtaları hariç) ile İthalat Rejimi Kararının 7’ nci maddesi uyarınca ithaline izin verilen makine ve teçhizatın teşvik belgesi kapsamına alınmasını, kullanılmış komple tesisin (Tekstil Sektörü hariç) proje bazında yapılacak değerlendirme sonucunda ithalini, uygun görebilir.

Baskı, basım, matbaa, tekstil, hazır giyim, konfeksiyon ve çimento imalatı yatırımlarına yönelik teşvik belgeleri kapsamında kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat ithal edilemez. Ek-8 de belirtilen makine ve teçhizat kullanılmış veya yenileştirilmiş olarak teşvik belgesi kapsamında temin edilemez. Ancak EK-8’de yer alan ve kullanılmış komple tesis kapsamında ithali uygun görülen kullanılmış veya yenileştirilmiş makine ve teçhizat KDV istinası ve gümrük vergisi muafiyeti sağlanmaksızın ithal edilerek sabit yatırım tutarına dahil edilebilir.

Finansal kiralamayla ithalat

Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilecek yatırımlar için finansal kiralama şirketi adına ayrı bir teşvik belgesi düzenlenmeksizin yatırımcının teşvik belgesi dikkate alınarak ithalat işlemleri yapılır.

İthalat işlemlerinde yatırımcı ve finansal kiralama şirketi müteselsilen sorumludur. Sözleşme ve makine listesi onayının birlikte takibi gerekir. Ayrıntılı süreç için teşvik kapsamında finansal kiralama rehberini inceleyebilirsiniz.

Otomotiv yatırımlarında özel ithalat hakkı

9903 sayılı Kararın 13/5 maddesi, M1 ve N1 kategorisi araç üretim yatırımları için özel düzenleme içerir. En az 100.000 adet/yıl yeni kapasite veya kapasite artışı, sabit yatırımın %20'sinin gerçekleştirilmesi, yatırım süresi içinde kalınması, ilave araç kapasitesinin %15'i sınırı ve teminat mektubu koşulları birlikte değerlendirilir. Motor özellikleri ve hibrit motor üretimine bağlı ilave haklar için güncel madde metni esas alınmalıdır.

Önceki metindeki 2.500 cm³ ve %2,5 gibi özel parametreler yeni başvurulara doğrudan uygulanmaz. Aşağıdaki açıklamalar eski belgelerin değerlendirilmesinde karşılaştırma amacıyla korunmuştur.

Önceki otomobil, hibrit ve elektrikli araç ithalat hükümleri

Otomobil üretimine yönelik olarak asgari yüz bin adet/yıl kapasiteli yeni bir yatırım yapılması veya mevcut tesislerin kurulu kapasitelerinin en az yüz bin adet/yıl artırılması halinde, teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yirmisinin gerçekleştirilmesini müteakip, yatırım süresi içerisinde olmak kaydıyla gümrük vergisine tabi olmaksızın yatırımcılara motor silindir hacmi 1.600 cm³ e kadar olan otomobil ithaline izin verilebilir.

Ayrıca, hibrit ve/veya elektrikli olmak koşuluyla otomobil ve/veya ticari araç üretimine yönelik yatırımlarda asgari yüz bin adet/yıl artırılması halinde, teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yirmisinin gerçekleştirilmesini müteakip, yatırım süresi içerisinde olmak kaydıyla gümrük vergisine tabi olmaksızın yatırımcılara ilave kapasitenin yüzde 2,5’ine kadar ve motor silindir hacmi 2.500 cm³ e kadar olan otomobil ve/veya brüt ağırlığı 5 tonu geçmeyen eşya taşımaya mahsus motorlu araç ithaline yatırım süresi içerisinde olmak kaydıyla izin verilebilir.

Teşvik belgesi kapsamında ithaline izin verilen toplam araç sayısı, belgede kayıtlı ilave kapasitesinin yüzde on beşini aşamaz. Ancak, belge kapsamında motor üretiminin de yer alması halinde, motor üretim kapasitesinin yüzde on beşi kadar daha (Motor üretim kapasitesinin, otomobil üretim kapasitesinden fazla olması durumunda otomobil kapasitesi dikkate alınır.) silindir hacmi 1.600 cm3 e kadar olmak üzere ilave otomobil ithaline izin verilebilir.

Belge çıkmadan teminatla ithalat yapılabilir mi?

Teşvik başvurusu yapılmış ancak henüz belge düzenlenmemiş yatırımlarda, Bakanlık görüşü ve Ticaret Bakanlığının değerlendirmesiyle muafiyet veya istisnaya konu vergi ve kesintiler kadar teminat alınarak ithalata izin verilebilir. Bu işlem otomatik bir hak değildir.

Bir defada verilebilecek teminat süresi altı aydır ve eşyanın serbest dolaşıma giriş tarihinde başlar. Belge düzenlenemezse süre bitimini takip eden üç ay içinde Ticaret Bakanlığına süre uzatımı başvurusu yapılmalıdır. Teminatın çözümü de ayrıca takip edilmelidir.

İthalattan önce kontrol listesi

Teşvik belgesinin süresi ve onaylı ithal makine listesinin güncelliği.
Makinenin tanımı, miktarı, GTİP'i ve yeni/kullanılmış niteliği.
EK-4 kapsamı ve ithalata ilişkin diğer izinler.
Proforma, fatura, gümrük beyannamesi ve E-TUYS bilgilerinin uyumu.
Leasing veya teminatla ithalat varsa özel işlem ve süreler.

Gümrük vergisi muafiyeti, ithalatta doğabilecek bütün vergi ve mali yüklerin kendiliğinden kaldırıldığı anlamına gelmez. KDV istisnası ayrı hükümlerle değerlendirilir. Yatırım teşvik belgesi ve vergi indirimi rehberleri farklı desteklerin kapsamını açıklar. Dosyanız için Farabi Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.

Resmî kaynak: 9903 sayılı Karar, 13 ve 23. maddeler ile EK-4. Kontrol: 13 Ekim 2026.

Yatırım Teşvik Belgesinde Gümrük Vergisi Muafiyeti